Inicjatywy te zainaugurowały 3. edycję ogólnopolskiej kampanii edukacyjnej „Otyłość to choroba. Nie oceniaj, nie odchudzaj, tylko lecz”, która w tym roku przebiega pod hasłem „Dzieci i dorośli przeciwko otyłości”. Choroba otyłościowa w Polsce dotyczy już całych pokoleń – od dzieci, przez dorosłych, aż po seniorów. To jedno z głównych wyzwań zdrowia publicznego, ze względu na skalę występowania, dynamikę wzrostu oraz ryzyko wystąpienia ok. 200 poważnych powikłań zdrowotnych.
Mimo skali pandemii, wciąż brakuje ścieżki leczenia dzieci i dorosłych, programów kompleksowej, wielospecjalistycznej opieki medycznej oraz dostępu do leczenia zgodnego z najnowszą wiedzą medyczną. Wyzwaniem jest podjęcie leczenia choroby otyłościowej w systemie publicznym.
Właśnie dlatego Fundacja uruchomiła pierwszą w Polsce infolinię FLO dla pacjentów z chorobą otyłościową (szczegóły na stronie www.flo.org.pl oraz w Social mediach Fundacji).
– To odpowiedź na potrzeby pacjentów, którzy są zagubieni w systemie opieki zdrowotnej i nie wiedzą, od czego zacząć drogę do zdrowia. Naszym celem jest przekazywanie sprawdzonych informacji dorosłym, seniorom i rodzicom dzieci z nadwagą i chorobą otyłościową. Dzwoniąc na infolinię, pacjenci oraz ich bliscy będą mogli uzyskać rzetelne informacje dotyczące choroby otyłościowej i wskazówki, do jakich specjalistów warto zgłosić się w pierwszej kolejności, a także, gdzie szukać certyfikowanych lekarzy i ośrodków leczenia. Infolinia ruszyła 4 marca – w Światowym Dniu Otyłości – mówi Ewa Godlewska, prezes FLO.
Z kolei 5 marca, w Senacie RP, ustanowiony został oficjalny symbol choroby otyłościowej. Jest nim biała wstążka z małymi, kolorowymi wstążeczkami, które mają przypominać o licznych, poważnych powikłaniach nieleczonej otyłości. Symbol to wspólna inicjatywa FLO-Fundacji na rzecz Leczenia Otyłości, Partnerstwa STOP OTYŁOŚCI, Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości i Polskiego Towarzystwa Otyłości Dziecięcej. Symbol choroby otyłościowej został uroczyście zaprezentowany w Senacie podczas konferencji prasowej.
– Ustanowienie takiego symbolu w Senacie RP, w trakcie Konferencji z okazji Światowego Dnia Otyłości, stanowi ważny krok w budowaniu świadomości społecznej i medycznej wokół tej choroby – podkreśla profesor Mariusz Wyleżoł, Prezes PTLO.
W tym dniu głos pacjentów z chorobą otyłościową wybrzmiał w Senacie bardzo mocno. Ambasadorzy Fundacji FLO byli uczestnikami dyskusji podczas posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Badań Naukowych i Innowacji w Ochronie Zdrowia pt.: „Redukcja otyłości w Polsce. Dzieci i dorośli przeciwko otyłości & wielosektorowa strategia STOP OTYŁOŚCI”.
Na zaproszenie Senator RP, dr n. med. Agnieszki Gorgoń-Komor eksperci i organizacje pacjenckie przedstawiły sytuację w zakresie profilaktyki i leczenia choroby otyłościowej w Polsce, w tym skalę problemu wśród dzieci i dorosłych, dostępność do opieki medycznej i leczenia, bariery systemowe oraz rekomendacje niezbędnych zmian.
Choroba otyłościowa wśród dzieci i młodzieży – alarmujące dane
Otyłość u dzieci to jedno z najpoważniejszych wyzwań zdrowotnych współczesnej Polski. Eksperci Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości (PTLO) alarmują, że polskie dzieci tyją najszybciej w Europie [1]. Zjawisko to ma nie tylko wymiar zdrowotny, ale również społeczny i emocjonalny. Dzieci zmagające się z nadwagą i otyłością częściej doświadczają stygmatyzacji, obniżonego poczucia własnej wartości i izolacji rówieśniczej. Szacuje się, że co roku w Polsce przybywa ok. 400 tys. dzieci z nadmierną masą ciała, z czego 80 tys. choruje już na otyłość [2]. Obecne dzieci mogą być pierwszym pokoleniem, które będzie żyło krócej niż ich rodzice, głównie z powodu powikłań choroby otyłościowej (cukrzyca typu 2, nadciśnienie, choroby serca, insulinooporność, zaburzenia psychiczne).
Wyniki badań pokazują, że problem nadmiernej masy ciała zaczyna się bardzo wcześnie – często już w okresie niemowlęcym i przedszkolnym, a następnie utrwala w wieku szkolnym [3].
– Otyłość wśród młodych ludzi jest obecnie jednym z największych wyzwań zdrowotnych w Polsce i na świecie, a jej skala nasiliła się znacząco w ostatnich latach. Dlatego bardzo ważne jest, aby zarówno lekarze, jak i rodzice przestali oczekiwać, że ich dziecko „wyrośnie” z tej choroby. W proces terapii, poza młodym człowiekiem i jego rodziną, powinien być zaangażowany zespół specjalistyczny składający się z lekarza, dietetyka, psychologa i trenera aktywności fizycznej czy fizjoterapeuty. Bardzo ważna jest interakcja pomiędzy specjalistami, by wyznaczyć właściwe zakresy działań, które niejednokrotnie powinny się częściowo nakładać i wzmacniać swoją efektywność. W niektórych przypadkach w proces terapeutyczny należy angażować także nauczycieli, przyjaciół czy innych członków rodziny [4] – mówi dr hab. n. med. prof. ŚUM Paweł Matusik, Prezes Zarządu Polskiego Towarzystwa Otyłości Dziecięcej, członek Rady Naukowej FLO.
Otyłość u dorosłych Polaków – rosnące zagrożenie dla zdrowia publicznego
Około 56% dorosłych Polaków ma nadwagę lub otyłość, co oznacza nawet 9 milionów osób dorosłych z chorobą otyłościową. Zgodnie z prognozami, do 2035 roku choroba otyłościowa będzie dotyczyć ponad 35% dorosłych mężczyzn i 25% kobiet w Polsce [5]. Rozpowszechnienie zbyt wysokiej masy ciała zwiększa się z wiekiem, osiągając maksimum dla kategorii 75-84 lata. W grupie osób w wieku 60-84 lata w Polsce BMI ≥ 25 (czyli nadwagę lub otyłość) w 2025 r. stwierdzono u ponad ¾ mężczyzn i ponad ⅔ kobiet [6]. Choroba otyłościowa prowadzi do wielochorobowości, utraty sprawności i izolacji społecznej seniorów, a mimo to rzadko jest diagnozowana i leczona. Odsetek Polaków o zbyt wysokiej masie ciała jest wyższy wśród mieszkańców wsi niż miast, zarówno dla mężczyzn (67,9% vs 60,6%), jak i kobiet (50,9% vs 46,4%) [7].
Koszty nadwagi i otyłości w Polsce
Jak podaje Polski Instytut Ekonomiczny (PIE), koszty ekonomiczne nadwagi i otyłości w Polsce wyniosły 2,58 proc. PKB w 2019 r., ale do 2060 r. prognozuje się ich wzrost do 4,86 proc. Uplasowałoby to Polskę na 2. miejscu wśród państw członkowskich UE. Przewyższy to wydatki na obronność, które są planowane w przyszłym roku na 4,7 proc. PKB [8]. Leczenie powikłań otyłości (cukrzyca typu 2, choroby sercowo-naczyniowe, niewydolność, choroby stawów, itp.) generuje z kolei koszty medyczne.
Diagnostyka, hospitalizacje, leki, rehabilitacja, suplementacja po zabiegach bariatrycznych rosną wraz z rozpowszechnieniem choroby i wiekiem pacjentów. Choroba otyłościowa powoduje utratę produktywności, większą absencję chorobową (sick leave), co ma bezpośredni wpływ na koszty zewnętrzne pracodawcy. Powoduje też tzw. prezenteizm, co oznacza, że pracownik jest obecny w pracy, ale ma obniżoną wydajność z powodu dolegliwości bólowych, problemów z koncentracją. Nie można pominąć kosztów opieki społecznej i nietypowych obciążeń. Według danych WHO, jeden dolar zainwestowany w zarządzanie chorobą otyłościową pozwoli na uzyskanie korzyści ekonomicznych i odzyskanie średnio 6 dolarów każdego roku w ciągu następnych 30 lat [9].
-
[1] Medycyna Praktyczna: „Polskie dzieci tyją najszybciej w Europie”.
-
[2] Tamże.
-
[3] Krajowe badanie DINO-PL (Diagnoza-Interwencja-Nadciśnienie-Otyłość), realizowane przez Instytut Matki Dziecka w latach 2022 i 2023.
-
[4] Poradnik „PoMOCnik dla rodziców i opiekunów młodych osób chorujących na nadwagę lub otyłość”.
-
[5] Raport „Społeczny obraz otyłości w Polsce” CMPK.
-
[6] Raport „Sytuacja zdrowotna ludności polski i jej uwarunkowania 2025” Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy.
-
[7] Tamże
-
[8] „Leczenie otyłości zbyt ciężkie dla naszej gospodarki” Termedia.
-
[9] OECD. (2019) The Heavy Burden of Obesity: The Economics of Prevention.
