Polski proton w służbie zdrowia

Polski proton w służbie zdrowia

Dodano: 
Symulacja kolizji dwóch protonów w Wielkim Zderzaczu Hadronów (fot. CERN)
Dzięki Unii Europejskiej pojawiła się w Polsce szansa leczenia najcięższych nowotworów radioterapią protonową.

Centrum Cyklotronowe Bronowice (CCB) pod Krakowem jest jednym z niewielu ośrodków w Europie i jedynym w Polsce, który wykorzystuje bezbolesną i praktycznie nieinwazyjną radioterapię protonową do leczenia litych nowotworów, w szczególności nowotworów w obrębie czaszki. Centrum powstało z inicjatywy Instytutu Fizyki Jądrowej im. Henryka Niewodniczańskiego Polskiej Akademii Nauk w Krakowie i jest jego częścią. W ramach CCB prowadzone są najnowocześniejsze badania z obszaru fizyki, radiobiologii i radioterapii raka, dzięki czemu przed chorymi w Polsce otwierają się nowe możliwości.

Zniszczyć DNA nowotworu

– Zaczęło się od tego, że w Instytucie Fizyki Jądrowej zdecydowaliśmy o użyciu cyklotronu izochronicznego AIC-144 do prowadzenia terapii protonowej czerniaka gałki ocznej, polegającej na napromienianiu protonami nowotworów litych, skupionych w pewnym obszarze. Komórki nowotworowe ostrzeliwane protonami ulegają zniszczeniu przez uszkodzenie ich struktury DNA. Sukces tego programu spowodował, że wystąpiliśmy o środki unijne na zbudowanie centrum dla potrzeb zarówno radioterapii protonowej, jak i badań z zakresu fizyki jądrowej, radiobiologii itd. – opowiada prof. Marek Jeżabek, dyrektor CCB.

Budowa centrum trwała niemal pięć lat i kosztowała 265 mln zł. Duży wkład w tę inwestycję miały fundusze unijne, bo zmniejszenie nierówności w systemach opieki zdrowotnej to dla Unii Europejskiej kwestia priorytetowa. Tym bardziej że w porównaniu z innymi państwami UE Polska jest krajem o największej śmiertelności nowotworowej. W ramach pierwszej fazy dofinansowanego projektu CCB skonstruowano nowoczesny obiekt do radioterapii protonowej oraz badań z obszaru fizyki i radiobiologii. Druga faza pozwoliła na dalszy rozwój CCB przez instalację dwóch stanowisk terapeutycznych (typu gantry) do leczenia chorych. Stanowisko terapeutyczne gałki ocznej działa od lutego 2016 r., a od listopada 2016 r. trwa regularne napromienianie pacjentów na dwóch stanowiskach gantry.

Rewolucyjna radioterapia protonowa

Zainstalowane w CCB urządzenia ze skanującą wiązką protonową należą do najnowocześniejszych na świecie. W Polsce może z nich skorzystać ok. 600 pacjentów rocznie. Jednak obecnie CCB nie wykorzystuje w pełni możliwości w zakresie leczenia chorych, bo do tego niezbędne są dalsze działania ze strony Ministerstwa Zdrowia. – Stanowiska gantry są supernowoczesne. Gdy zostały zbudowane, na świecie było tylko kilka ośrodków z takim sprzętem. To był ogromny skok technologiczny osiągnięty dzięki funduszom z Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka. To wielki pożytek dla polskiego społeczeństwa, dla chorych na najcięższe nowotwory – uważa prof. Jeżabek. Radioterapia protonowa jest dziś stosowana głównie w leczeniu nowotworów centralnego układu nerwowego zlokalizowanych w pobliżu narządów krytycznych i w leczeniu dzieci. Najprawdopodobniej w przyszłości będzie wykorzystywana w większości nowotworów leczonych dziś klasyczną teleradioterapią. Ale choć radioterapia protonowa zapewnia w wielu wypadkach wyższą skuteczność leczenia pacjentów onkologicznych, krótszy okres trwania terapii i mniejsze skutki uboczne, nie wszyscy chorzy na raka mogą z niej skorzystać. Nie jest zalecana w przypadku rozsiewu choroby nowotworowej.

Więcej możesz przeczytać w 21/2017 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Czytaj także