Dieta zapobiega nowotworom

Dieta zapobiega nowotworom

Dodano: 
Zdrowy posiłek
Zdrowy posiłek / Źródło: Unsplash / Brooke Lark
Odpowiedni sposób odżywiania zmniejsza ryzyko wystąpienia chorób cywilizacyjnych, także nowotworów. Warto postawić na piramidę zdrowego żywienia.

W ostatnich 25 latach ok. 313 tys. osób prawdopodobnie uniknęło zachorowania na raka, dlatego że zmieniło nawyki żywieniowe i zaprzestało palenia tytoniu – mówi prof. Mirosław Jarosz, dyrektor Instytutu Żywności i Żywienia. Korzystne zjawiska to m.in. zmniejszenie spożycia soli i tłuszczów zwierzęcych, częstsze sięganie po warzywa i owoce. Choć dieta Polaków jest dziś inna niż 25 lat temu, to ekspertów niepokoi to, że nadal jemy za mało produktów, które chronią przed chorobami cywilizacyjnymi, w tym przed rakiem.

Nie za dużo

Związek pomiędzy nadwagą, otyłością a ryzykiem powstawania wielu nowotworów został już udowodniony. Odkładająca się tkanka tłuszczowa zwiększa produkcję estrogenów, insuliny i czynników prozapalnych, które sprzyjają rozwojowi nowotworów.Dlatego podstawą powinien być umiar w jedzeniu, połączony z aktywnością fizyczną.Szczególnie niebezpieczna jest otyłość brzuszna, której przyczyny to: spożywanie nadmiernej ilości żywności wysokokalorycznej, wysoko przetworzonej, siedzący tryb życia i mała aktywność fizyczna.

Jedz zdrowo

Za najkorzystniejsze w profilaktyce chorób cywilizacyjnych, w tym nowotworowych, uznawane są diety: śródziemnomorska oraz DASH. W obydwu szczególnie poleca się jedzenie warzyw i owoców (z przewagą warzyw), zbożowych produktów pełnoziarnistych, niskotłuszczowych produktów mlecznych, ryb, nasion roślin strączkowych, orzechów, niewielkiej ilości mięsa (chudego, drobiowego).

Szczególnie dużo składników antynowotworowych zawierają warzywa i owoce. Karotenoidy (obecne np. w marchwi, morelach,dyni, sałacie), sulforafan (zawartym.in. w brokułach) utrudniają podziały komórek nowotworowych. W cebuli, czosnku, porach znajdują się związki organosiarkowe niszczące komórki rakowe. Likopen zawarty w pomidorach, a zwłaszcza w przetworach z pomidorów, może hamować wzrost komórek we wczesnej fazie raka prostaty. Kapsaicyna w papryczkach chili hamuje wzrost komórek raka płuca, pęcherza moczowego i czerniaka. Właściwości przeciwnowotworowe mają też polifenole, jak kwas elagowy (obecny np. w jagodach, jeżynach, borówce amerykańskiej), resweratrol (ciemne winogrona, borówki, żurawina) oraz katechiny (zielona herbata).

Aktywność przeciwnowotworową ma też sezamina, występująca w ziarnach sezamu i oleju sezamowym. Związki przeciwkancerogenne znajdują się też w grzybach, i to nie tylko egzotycznych jak reishi i shitake, ale też polskich pieczarkach i boczniakach. Warto dużo przyprawiać, szczególnie kurkumą, która hamuje angiogenezę, czyli powstawanie naczyń krwionośnych odżywiających nowotwór. Podobnie działa imbir, rozmaryn, szafran oraz czosnek.

Wystarczy przestrzegać piramidy

Wyniki badań wskazują na ogromną rolę żywienia w prewencji nowotworów.

Nie trzeba stosować szczególnie skomplikowanej diety, wystarczy przestrzegać zaleceń zawartych w opracowanej przez ekspertów Instytutu Żywności i Żywienia Piramidzie Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej oraz towarzyszących jej zasad zdrowego żywienia. Są one zgodne z założeniami diety śródziemnomorskiej i diety DASH, rekomendowanych przez międzynarodowe grupy ekspertów jako najskuteczniej przeciwdziałające rozwojowi chorób cywilizacyjnych. Dieta oparta na warzywach i owocach, zawierająca pełnoziarniste produkty zbożowe, niskotłuszczowe produkty mleczne, ryby, z niewielkim dodatkiem olejów roślinnych, uzupełniona nasionami roślin strączkowych i orzechami, może być pomocna w zapobieganiu rozwojowi większości nowotworów złośliwych. Trzeba pamiętać o ograniczeniu spożycia mięsa czerwonego i przetworzonych produktów mięsnych, cukru, słodyczy, soli i zawierających ją produktów oraz o unikaniu picia alkoholu. Jednak sama dieta nie wystarczy. Musi jej towarzyszyć większa aktywność fizyczna i niepalenie tytoniu.

prof. dr n. med. Mirosław Jarosz, dyrektor Instytutu Żywności i Żywienia

Okładka tygodnika WPROST: 38/2018
Artykuł został opublikowany w 38/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej: