Zespół Tourette'a u dzieci i dorosłych. Jakie daje objawy i jak przebiega leczenie?

Zespół Tourette'a u dzieci i dorosłych. Jakie daje objawy i jak przebiega leczenie?

Dodano: 
Zespół Tourette'a
Zespół Tourette'a / Źródło: Shutterstock

Zespół Tourette'a nieodłącznie wiąże się z tikami, a jako tik definiujemy nietypowy ruch lub odgłos, nad którym dana osoba nie ma kontroli. Do tików należą m. in.: mruganie oczami, kaszel, oczyszczanie gardła, wąchanie, ruchy twarzy, ruchy głowy, ruchy kończyn lub wydawanie nietypowych dźwięków. Stan ten został powiązany z uszkodzeniem lub nieprawidłowościami w zwojach podstawy mózgu.

Szybkie fakty na temat zespołu Tourette'a

  • Osoba z zespołem Tourette'a ma tiki fizyczne i głosowe trwające ponad rok.
  • Jest to zaburzenie neurologiczne z objawami nasilonymi przez stres.
  • Leczenie obejmuje leki i terapię behawioralną.
  • Tourette nie ma poważnych komplikacji, ale mogą mu towarzyszyć inne problemy, takie jak ADHD.

Jakie są objawy zespołu Tourette'a?

Objawy zespołu Tourette'a występują u dzieci i dorosłych i obejmują częste mruganie, potrząsanie głową lub oczyszczanie gardła. Jest on jednym z szeregu zaburzeń tikowych, które mogą obejmować przejściowe lub przewlekłe tiki. Tik może pojawić się w każdym wieku, ale najczęściej można je zaobserwować, gdy dana osoba osiągnie wiek od 6 do 18 lat. W okresie dojrzewania i wczesnej dorosłości tiki zwykle stają się mniej dotkliwe, ale w 10 do 15 procent przypadków Tourette może się pogorszyć, gdy osoba wejdzie w dorosłość. U większości ludzi częstotliwość i intensywność zarówno drobnych, jak i głównych tików ma tendencję do wahań. Tiki mogą stać się częstsze i bardziej intensywne, gdy dana osoba zmaga się ze stresem fizycznym, emocjonalnym lub psychicznym. Większość osób z zespołem Tourette'a ma normalną średnią długość życia.

Czytaj też:
Ma zespół Tourette'a, został zwycięzcą „Top Model”.„Bałem się opinii, że przeszedłem, bo jestem chory”

Zespół Tourette'a a tiki

Jak wspomniano, znakiem rozpoznawczym zespołu Tourette'a jest tik: od ledwo zauważalnego do wystarczająco ciężkiego, aby utrudniać codzienne życie. Tik na twarzy, taki jak mruganie oczami, może być pierwszym znakiem, ale każda osoba jest inna. Tik może być:

  • Fizyczny: ruchy obejmują mruganie lub szarpanie głową lub inną częścią ciała.
  • Foniczny: osoba może wydawać dźwięki, takie jak chrząkanie lub piski oraz słowa lub frazy.

Istnieją dwie główne klasyfikacje:

  • Prosty tik: Może to obejmować poruszenie tylko jednego mięśnia lub wypowiedzenie jednego dźwięku. Ruchy są nagłe, krótkotrwałe i często powtarzalne.
  • Złożony tik: ruchy fizyczne są bardziej złożone, a tiki foniczne mogą zawierać długie frazy. Złożone tiki obejmują kilka grup mięśni.

Osoby z zespołem Tourette'a mają kombinację tików fonicznych i fizycznych, które mogą być proste lub złożone. Przykłady prostych tików fizycznych mogą obejmować:

  • mruganie oczami
  • zgrzytanie zębami
  • szarpanie głową
  • skręcenie szyi
  • drganie nosa
  • przewracać oczami
  • wzruszenie ramionami
  • wystawianie języka

Przykłady prostych tików fonicznych mogą obejmować:

  • dźwięki przypominające szczekanie
  • dmuchanie
  • oczyszczanie gardła
  • kaszel
  • pochrząkiwanie
  • czkawka
  • wąchanie
  • pisk
  • krzyk.

Przykłady złożonych tików fizycznych mogą obejmować:

  • wykonywanie obscenicznych gestów
  • naśladowanie ruchów innych osób
  • drżenie głowy
  • uderzanie rzeczy
  • skakanie
  • kopanie rzeczy
  • drżenie
  • wąchanie przedmiotów
  • dotykanie siebie lub innych.

Przykłady złożonych tików fonicznych obejmują:

  • zmiany intonacji głosu
  • powtarzanie tego, co mówią inni ludzie
  • powtarzanie tego samego zdania w kółko
  • wypowiadanie lub wykrzykiwanie obscenicznych słów lub fraz.

Większość ludzi doświadcza niezwykłych lub niewygodnych wrażeń przed wystąpieniem tiku. Znaki ostrzegawcze obejmują:

  • uczucie pieczenia w oczach, które łagodzi jedynie mruganie
  • zwiększające się napięcie w mięśniach, które można złagodzić jedynie poprzez rozciąganie lub potrząsanie
  • suche gardło, które łagodzi jedynie stękanie lub czyszczenie gardła
  • swędzenie kończyny lub stawu, gdzie jedyną ulgę uzyskuje się poprzez skręcenie

Sytuacje, które mogą powodować pogorszenie tików, obejmują:

  • lęk lub stres
  • zmęczenie lub znużenie
  • choroby, szczególnie infekcje paciorkowcami
  • podniecenie
  • niedawna kontuzja głowy

Przyczyny zespołu Tourette'a i czynniki ryzyka

Dokładna przyczyna zespołu Tourette'a jest nieznana, ale wydaje się, że wynika z problemu w zwojach podstawy mózgu, części mózgu odpowiedzialnej za mimowolne ruchy, emocje i uczenie się. Eksperci uważają, że nieprawidłowości w zwojach podstawy mózgu mogą powodować nierównowagę poziomów neuroprzekaźników mózgu, które przenoszą wiadomości z jednej komórki do drugiej. Nieprawidłowe poziomy neuroprzekaźników mogą zakłócać normalne funkcjonowanie mózgu, powodując tiki. W bardzo rzadkich przypadkach zespół Tourette'a jest chorobą nabytą, które rozwija się po uszkodzeniu mózgu spowodowanym infekcją.

Czy zespół Tourette'a jest dziedziczny?

Uważa się, że zespół Tourette'a ma powiązanie genetyczne i jest dziedziczny. Osoba, która ma bliskiego członka rodziny z tą przypadłością ma większe prawdopodobieństwo, że go też będzie miała. Wydaje się również występować częściej u niemowląt urodzonych przedwcześnie. Inna teoria mówi, że choroba wieku dziecięcego może wywołać tiki. Także zakażenie bakteriami paciorkowców grupy A powiązano z objawami Tourette'a. Możliwe, że bakterie powodują, że układ odpornościowy wytwarza przeciwciała, które oddziałują z tkanką mózgową, a to powoduje zmiany w mózgu.

Diagnoza zespołu Tourette'a. Jakie badania się wykonuje?

Nie ma testu na obecność Tourette'a, więc diagnoza zależy od objawów przedmiotowych i podmiotowych oraz wywiadu medycznego i rodzinnego. Osoba ma dwa lub więcej tików motorycznych, na przykład mruganie lub wzruszanie ramionami i co najmniej jeden tik wokalny (na przykład mruczenie, chrząkanie lub wykrzykiwanie słowa lub frazy), chociaż nie zawsze może się to zdarzyć w tym samym czasie. Tiki są obecne od co najmniej roku i mogą występować wiele razy dziennie (zwykle w pojedynkach) prawie codziennie lub z przerwami. Tiki zaczynają się przed 18. rokiem życia. Objawy nie wynikają z przyjmowania leków lub z innego stanu medycznego (na przykład drgawek, choroby Huntingtona lub wirusowego zapalenia mózgu). Inne stany, które mogą powodować podobne objawy to:

  • alergie, jeśli występuje kaszel
  • dystonia, stan neurologiczny, który obejmuje mimowolne ruchy i przedłużające się skurcze mięśni, prowadzące do skręcania ruchów ciała, nieprawidłowej postawy i drżenia
  • zespół niespokojnych nóg, jeśli ruchy wpływają na nogi
  • problemy z widzeniem, jeśli pacjent dużo mruga

Badania krwi, badanie skóry, badanie wzroku i badanie obrazowe mogą pomóc wykluczyć te i inne schorzenia.

Leczenie Tourette'a

Leczenie zwykle obejmuje leki i leczenie niefarmakologiczne. W rzadkich przypadkach może być pomocna operacja. Leki mogą obejmować leki przeciwnadciśnieniowe, rozluźniające mięśnie lub neuroleptyki. Leki przeciwnadciśnieniowe są zwykle stosowane do kontrolowania wysokiego ciśnienia krwi lub nadciśnienia, ale mogą pomóc pacjentom z łagodnymi do umiarkowanych objawami Tourette'a, prawdopodobnie poprzez regulację poziomów neuroprzekaźników. Jednym z przykładów jest klonidyna. Skutki uboczne obejmują biegunkę lub zaparcia, suchość w ustach, bóle głowy, zawroty głowy i zmęczenie.

Leki zwiotczające mięśnie pomagają kontrolować tiki fizyczne poprzez leczenie spastyczności, gdy mięśnie stają się zbyt sztywne. Przykłady obejmują baklofen i klonazepam. Skutki uboczne obejmują senność i zawroty głowy. Pacjenci przyjmujący leki zwiotczające mięśnie nie powinni spożywać alkoholu i mogą nie być w stanie prowadzić pojazdów ani obsługiwać ciężkich maszyn. Neuroleptyki blokują działanie dopaminy w mózgu. Można je przyjmować doustnie lub w zastrzykach. Mogą leczyć objawy umiarkowane do ciężkich. Niektóre neuroleptyki o powolnym uwalnianiu wstrzykuje się tylko raz na 2 do 6 tygodni.

Do działań niepożądanych może należeć senność, niewyraźne widzenie, suchość w ustach, niskie libido, drżenie, skurcze i przyrost masy ciała. Niektóre neuroleptyki mają więcej działań niepożądanych niż inne. Jeśli działania niepożądane stają się problemem, pacjenci powinni poinformować o tym lekarza.

Leczenie zespołu Tourette'a marihuaną medyczną

Według danych Tourette Association of America, największej na świecie organizacji non-proft, pomagającej osobom z tą chorobą, 47 procent dorosłych z zespołem Tourette'a oraz 44 procent rodziców dzieci z tym zaburzeniem nie czuje, by stosowane leki wystarczająco skutecznie pomagały im poradzić sobie z bolesnymi i bardzo często występującymi tikami. Szukają więc pomocy w medycznej marihuanie. Jedna z teorii mówi bowiem o tym, że za powstanie zaburzeń może być częściowo odpowiedzialny układ endokannabinoidowy. Tourette związany jest z problemami w jądrze podstawnym, wzgórzu i korze przedczołowej. Z kolei w jądrze podstawowym występuje duże zagęszczenie receptorów kannabinoidowych typu 1 (CB1), w których działanie zaangażowany jest właśnie układ endokannabinoidowy. Czy w takim razie można i warto leczyć Tourette'a marihuaną medyczną?

Badacze cały czas pracują nad odpowiedzią na to pytanie. Swoje działania na szeroką skalę prowadzi też pod tym kątem Tourette Association of America. Ta „szeroka skala” jest w tym przypadku bardzo ważna, ponieważ dotychczasowe badania były przeprowadzane na nielicznych grupach pacjentów. Jedno z nich wykonano w 1998 roku w Niemczech. Z 64 osób biorących udział w testach, 17 paliło marihuanę. 14 z tych 17 osób zgłosiło z kolei częściowe lub całkowite ustanie tików.

Konopie działają także nasennie, uspokajająco, a – jak zaznaczają specjaliści z Tourette Association of America – gdy osoby chore odczuwają lęk, często objawy się nasilają. W ten sposób marihuana też może więc pomóc. To samo stowarzyszenie zaznacza jednak, że konkretni pacjenci po zastosowaniu marihuany (niektóre stany zalegalizowały jej stosowanie w przypadku zespołu Tourette'a, choć amerykańska Agencja Żywności i Leków jeszcze tego nie zrobiła) zgłaszali jego wolontariuszom i pracownikom zarówno poprawę, jak i pogorszenie objawów lub całkowity brak zmian. Dlatego też prowadzone są kolejne badania, mające ostatecznie pomóc odpowiedzieć na pytanie, czy i w jakich dawkach stosować medyczną marihuanę w leczenie zespołu Tourette'a.

Zabiegi niefarmakologiczne

Terapia behawioralna może pomóc zmienić wzorce zachowań pacjenta. Badania wykazały, że kompleksowa interwencja behawioralna może pomóc dzieciom i dorosłym z zespołem Tourette'a. Terapia ma na celu leczenie objawów poprzez odwrócenie nawyków. Odwrócenie nawyków opiera się na założeniu, że:

  • pacjenci nie są świadomi swoich tików
  • celem tików jest złagodzenie nieprzyjemnych doznań, zanim one wystąpią

Terapeuta pomaga pacjentowi monitorować wzorce i częstotliwość tików. Identyfikowane są również wszelkie odczucia, które wywołują tiki. Gdy pacjent zda sobie sprawę z tiku, można opracować alternatywny i mniej zauważalny sposób łagodzenia niepokojących wrażeń. Na przykład, jeśli nieprzyjemne uczucie w gardle powoduje, że dana osoba odczuwa potrzebę chrząknięcia lub oczyszczenia gardła, może nauczyć się łagodzić to uczucie, biorąc zamiast tego serię głębokich oddechów.

Badanie opublikowane w 2015 r. wykazało, że rodzaj terapii stosowany w celu zmniejszenia przewlekłych tików u osób z zespołem Tourette'a może również zmienić sposób pracy ich mózgu. Inne badanie opublikowane w 2015 r. wykazało, że substancja chemiczna w mózgu zwana GABA może pomóc w leczeniu tików u osób z zespołem Tourette'a.

Terapia odwracania nawyków często obejmuje też terapię relaksacyjną. Stres lub niepokój mogą powodować, że tiki stają się bardziej nasilone i częstsze. Głębokie oddychanie i wizualizacja mogą pomóc złagodzić niepokój, często powodując mniej i mniej ostrych tików.

Czytaj też:
Naukowcy: Choroba autoimmunologiczna matki zwiększa ryzyko ADHD u dziecka

Źródło: medicalnewstoday.com
 0

Czytaj także