Rzadko się zastanawiamy, jak to się dzieje, że rana się goi. Przeważnie jest to szybki, przebiegający bez powikłań proces – po kilkunastu dniach po niewielkim skaleczeniu praktycznie nie ma śladu. Sam proces gojenia się, w którym biorą udział lokalnie aktywne substancje biologiczne i różne rodzaje komórek, a także zachodzą zjawiska fizyczne, jest bardzo skomplikowany. Zaczyna się zaraz po powstaniu rany, kiedy płytki krwi przyczyniają się do powstania na powierzchni rany skrzepu, a następnie strupa. Skrzep można porównać do naturalnego opatrunku, który tamuje wypływ krwi, a także chroni ranę przed zakażeniem.
Przez kilka dni okolice rany są zaczerwienione, ciepłe, obrzęknięte – to oznaka procesu zapalanego toczącego się w ranie.
Stan zapalny to naturalna odpowiedź obronna organizmu – dzięki temu procesowi dochodzi do oczyszczenia się rany.
Gromadzą się w niej różnego rodzaju komórki układu odpornościowego – m.in. makrofagi, czyli tzw. komórki żerne, które pochłaniają drobnoustroje i uszkodzone, obumierające komórki.
Na kolejnym etapie gojenia się rany dużą rolę ogrywają fibroblasty, czyli komórki tkanki łącznej odpowiedzialne za produkcję kolagenu i elastyny. Następuje faza przebudowy (regeneracja nabłonka, naczyń krwionośnych i nerwów oraz migracja komórek), a następnie formowanie blizny (synteza i uporządkowanie kolagenu). W ranach ciętych brzegi zrastają się, łącząc się z sobą, a w miejscu tego połączenia tworzy się blizna.
Inaczej jest w przypadku rozleglejszych, głębszych ran – na ich dnie najpierw powstaje ziarnina, będąca podłożem do odbudowy powierzchownych warstw skóry i naskórka, który narasta od brzegów rany. Gojenie takiej rany trwa dłużej.
Rany przewlekłe
Prawidłowe gojenie się rany trwa 7-10 dni, maksymalnie kilka tygodni. Ale nie zawsze rany goją się bez komplikacji.
Na proces gojenia wpływa nie tylko wiek pacjenta (częstość występowania trudno gojących się ran zwiększa się w starszych grupach wiekowych) czy rodzaj rany.
Dłużej goją się np. oparzenia, w których następuje rozległe zniszczenie tkanek, i rany, które powstały wskutek choroby, m.in. u pacjentów z cukrzycą, niewydolnością nerek, zaawansowaną miażdżycą, niewydolnością żylną.
Trudno gojące się, czyli przewlekłe rany to zgodnie z definicją uszkodzenie skóry trwające dłużej niż sześć tygodni lub często się odnawiające. To poważny problem – nie tylko medyczny. Szacuje się, że globalnie dotyczy 1-2 proc. ludzi na świecie. W Polsce liczbę osób z ranami przewlekłymi ocenia się na pół miliona. Najczęściej chodzi o różnego rodzaju owrzodzenia, m.in. żylne, związane z zespołem stopy cukrzycowej i niedokrwienne, a także odleżyny.
Technologia w służbie medycyny
W terapii trudno gojących się ran ważne jest m.in. leczenie choroby, która jest pierwotną przyczyną powstania rany, i poprawa ogólnego stanu pacjenta, ale także miejscowo – oczyszczanie rany, zwalczanie zakażenia i nadmiernego stanu zapalnego, zachowanie właściwego środowiska rany.
Na pielęgnację skóry i leczenie ran znacząco wpływają również rozwijające się technologie. Polski producent specjalizujący się w produkcji urządzeń medycznych do fizykoterapii Viofor oferuje swoje produkty m.in. osobom korzystającym z terapii w domu. To szczególnie ważne w przypadku problemów skórnych, w tym ran przewlekłych, które wymagają systematycznego i regularnego leczenia. Wskazaniami medycznymi do zastosowanie terapii Viofor są trudno gojące się rany, oparzenia, odleżyny, angiopatia cukrzycowa (powikłanie cukrzycy, w którym długo utrzymujący się podwyższony poziom cukru we krwi powoduje uszkodzenie dużych i drobnych naczyń krwionośnych), stany zapalne skóry i tkanek miękkich.
W wyrobach Viofor wykorzystywana jest medyczna technologia impulsowego pola magnetycznego i światła LED, stosowana w leczeniu trudno gojących się ran i oparzeń.
Jak to działa?
Energie pola magnetycznego i światła czerwonego oraz promieniowania podczerwonego stymulują procesy naprawcze, przyspieszają proces gojenia, poprawiają przepływ krwi, redukują obrzęki, zmniejszają ból, a także działają przeciwzapalnie. Dlatego sprawdzają się w efektywnej regeneracji skóry na różnych etapach procesu leczenia ran, obejmując fazę zapalenia, etap przebudowy oraz formowanie się blizny.
Zarówno impulsowe pole magnetyczne, jak i światło LED działają na komórki organizmu. Oddziaływanie polem magnetycznym, nazywane magnetostymulacją, mówiąc w dużym uproszczeniu, pozwala komórkom na osiągnięcie stanu wewnętrznej równowagi. Jest czynnikiem regulującym procesy międzykomórkowe prowadzące do regeneracji organizmu. To m.in. dlatego pod wpływem działania terapii polem magnetycznym rany szybciej się goją.
Ledoterapia, czyli oddziaływanie światłem LED, wpływa na komórki, dostarczając im dodatkowej energii. Proces ten obejmuje pochłanianie światła czerwonego i promieniowania podczerwonego przez komórki, co prowadzi do zwiększenia poziomu ich energii. Wspomaga to kluczowe funkcje komórek i wpływa korzystnie na naturalne procesy regeneracyjne.
Wsparcie układu immunologicznego w procesie gojenia się oparzeń
Układ odpornościowy ogrywa kluczową rolę w procesie gojenia ran, chroniąc organizm przed infekcjami, regulując odpowiedź zapalną i wspomagając regenerację tkanek.
Prawidłowe działanie układu odpornościowego ma więc zasadnicze znaczenie dla skutecznego i efektywnego procesu gojenia.
U pacjentów z poważnymi oparzeniami obejmującymi ponad 20 proc. powierzchni skóry pojawiają się problemy z regulacją odpornościową. Objawia się to wzrostem ilości cytokin (białek wpływających na wzrost, zdolność do rozmnażania się komórek i pobudzenie komórek biorących udział w odpowiedzi odpornościowej) prozapalnych i zmniejszeniem działania cytokin przeciwzapalnych oraz spadkiem liczby limfocytów T regulacyjnych.
Jak wynika z badań przeprowadzonych przez naukowców z Wojskowego Instytutu Higieny i Epidemiologii i Wojskowego Instytutu Medycznego (2009 r.), terapia impulsowym polem magnetyczny u pacjentów z poważnym, przekraczającym 20 proc. powierzchni ciała oparzeniem skóry wykazuje korzystny wpływ na układ odpornościowy. Badania przeprowadzono na grupie 40 pacjentów z poparzeniami leczonych tradycyjnie, z których połowa z nich była dodatkowo poddawana magnetostymulacji. Włączenie terapii polem magnetycznym Viofor do leczenia spowodowało zwiększenie liczby i aktywności limfocytów T regulacyjnych, jednocześnie zmniejszając aktywność cytokin prozapalnych i zwiększając działanie cytokin przeciwzapalnych. „Te wszystkie zmiany są ważnymi czynnikami osiągnięcia postępów w procesie gojenia po oparzeniu” – piszą autorzy badania. Wyniki badania opublikowano w „Przeglądzie Technicznym” w 2009 r. (nr 12).
Działanie poprawiające krążenie obwodowe
Prawidłowe krążenie krwi jest zasadniczym elementem skutecznego leczenia ran. Umożliwia dostarczenie niezbędnych substancji odżywczych, usuwanie produktów przemiany materii, stymulację wzrostu nowych naczyń krwionośnych oraz transport komórek odpornościowych. Problemy z krążeniem obwodowym mogą przyczynić się do powstawania różnego rodzaju owrzodzeń, a także prowadzić do rozwoju tzw. stopy cukrzycowej.
Zarówno terapia polem magnetycznym, jak i światłem LED Viofor wykazują pozytywny wpływ na układ krążenia. Oddziałują korzystnie na zjawisko wazodylatacji (rozszerzania światła naczyń krwionośnych) i angiogenezy (tworzenia się nowych naczyń krwionośnych).
Poszerzenie naczyń krwionośnych zwiększa przepływ krwi poprzez istniejące naczynia, dlatego poprawia się zaopatrzenie tkanek w tlen. Natomiast tworzenie się nowych naczyń krwionośnych odgrywa ważną rolę w procesach naprawczych w organizmie.
Te rezultaty potwierdzono w praktyce klinicznej. Na przykład w badaniach przeprowadzonych w Klinice Dermatologii Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach wzięło udział 36 pacjentów z żylnymi owrzodzeniami podudzi. Uczestników badania losowo podzielono na dwie grupy: badaną (poddawana magnetostymulacji Viofor – 21 chorych) i kontrolną (poddawana stymulacji pozorowanej – 15 chorych).
U pacjentów poddanych magnetostymulacji po 8 dniach zabiegów stwierdzono istotne statystycznie zmniejszenie zarówno najdłuższego, jak i najszerszego wymiaru owrzodzenia, powierzchni i objętości owrzodzenia, a także względnej powierzchni zainfekowanej tkanki. Co więcej, zaobserwowano znaczący wzrost obszaru ziarniny w porównaniu do wartości początkowych przed rozpoczęciem terapii.
Z kolei w badaniu przeprowadzonym przez naukowców ze Śląskiej Akademii Medycznej sprawdzano wpływ terapii polem magnetycznym na leczenie przewlekłych troficznych owrzodzeń podudzi o różnej etiologii (zaburzenia krążenia naczyniowego, angiopatia cukrzycowa, owrzodzenia pourazowe). Uczestniczyło w nim 182 osoby, z czego 50 pacjentów poddawano zabiegom magnetostymulacji Viofor.
We wszystkich grupach leczonych polem magnetycznym uzyskano bardzo dobre rezultaty, ale u pacjentów poddawanych magnetostymulacji Viofor zauważalny był bardziej efektywny proces naskórkowania. Już po około 15 zabiegach zaobserwowano znaczne zmniejszenie obrzęku oraz ilości charakterystycznej ropy, wydzielanej przez ranę. Po 20 zabiegach zaobserwowano znaczne zmniejszenie rozmiarów owrzodzenia. A całkowite wygojenie uzyskano po około 60-70 zabiegach.
Jak konkludowali badacze, pole magnetyczne jest skutecznym uzupełniającym narzędziem terapeutycznym w różnych przypadkach owrzodzeń, niezależnie od ich pierwotnej przyczyny.
Wyniki badania opublikowano w materiałach z sympozjum, które odbyło się w Puli (Chorwacja) w 2012 r.
W innym badaniu przeprowadzonym w Specjalistycznej Przychodni Lekarskiej dla Pracowników Wojska na grupie 95 osób z zaburzeniami krążenia obwodowego wykorzystano magnetoledoterapię Viofor. U uczestników, których poddawano zabiegom (30-minutowe zabiegi magnetoledoterapii 4 dni w tygodniu przez 4-6 tygodni) stwierdzono redukcję dolegliwości bólowych i obrzęku leczonej kończyny, a także wyraźne przyspieszenie procesu gojenia owrzodzenia.
Stany zapalne skóry – działanie regeneracyjne
W dermatologii i kosmetologii światło LED zdobywa uznanie głównie dzięki właściwościom regeneracyjnym. Odgrywa kluczową rolę w redukcji stanów zapalnych skóry, stymulując procesy naprawcze i hamując nadmierną reakcję zapalną. Nie tylko łagodzi objawy takie jak zaczerwienienie czy obrzęk, ale także przyspiesza naturalne mechanizmy regeneracji skóry.
W medycynie estetycznej światło LED i pole magnetyczne są skutecznymi narzędziami wspomagającymi proces gojenia tkanek miękkich po różnego rodzaju zabiegach i operacjach plastycznych. Ich działanie regeneracyjne przyczynia się do szybkiego powrotu skóry do zdrowego stanu po procedurach estetycznych.
W badaniu przeprowadzonym na grupie 49 pacjentów I Klinki Szczękowo-Twarzowej w Zabrzu oceniano wpływ magnetostymulacji Viofor na proces formowania blizny skórnej oraz gojenia złamań żuchwy. Jednym z istotnych parametrów monitorowanych podczas terapii było zachowanie włókien kolagenowych. Grupa I otrzymała serię zabiegów natychmiast po operacji, grupa II otrzymała serię zabiegów po 2 tygodniach od operacji, natomiast grupa III stanowiła grupę kontrolną, gdzie leczenia nie wspomagano działaniem impulsowgo pola magnetycznego.
Analiza histopatologiczna blizny skórnej w grupie I wykazała, że włókna kolagenowe w przeważającej większości charakteryzowały się dość regularnym przebiegiem, a ich liczba była większa niż w grupie II i III. Zauważono też istotnie większą ilość naczyń włosowatych w porównaniu do grupy II i III.
Naczynia włosowate odgrywają kluczową rolę w procesie gojenia. Są odpowiedzialne za dostarczanie niezbędnych substancji odżywczych oraz tlenu, co wspomaga regenerację i odnowę komórek, przyspieszając proces gojenia ran i formowania się blizn.
Leczenie trudno gojących się ran to nie tylko problem terapeutyczny. To również wysokie koszty, znaczne pogorszenie komfortu życia chorych i ogromna uciążliwość dla pacjentów i ich rodzin. Zastosowanie pól magnetycznych i światła LED może być skuteczną terapią wspomagającą leczenie ran przewlekłych.