Reumatoidalne zapalenie stawów – objawy, przyczyny, leczenie

Reumatoidalne zapalenie stawów – objawy, przyczyny, leczenie

Dodano: 
Splecione dłonie
Splecione dłonie / Źródło: Pixabay / TAMHSCPhotos
Reumatoidalne zapalenie stawów to przewlekła choroba występująca u ok. 400 tys. Polaków. Objawy RZS to głównie: ból stawów, obrzęk i uczucie sztywności (najczęściej rano). Należy podkreślić, że choroba znacząco ogranicza codzienne funkcjonowanie, a nieleczona może prowadzić do niepełnosprawności i licznych powikłań. Jakie są przyczyny i sposoby leczenia RZS?

Reumatoidalne zapalenie stawów to choroba o podłożu autoimmunologicznym – oznacza to, że układ odpornościowy organizmu niszczy własne komórki, co skutkuje chorobami konkretnych narządów i układów. W RZS objawy dotyczą najczęściej układu ruchu – choroba dotyka m.in. stawów rąk i nóg, a w późniejszych stadiach wszystkich stawów. Leczenie RZS skutecznie zmniejsza objawy oraz hamuje niszczenie stawów, jednak nie prowadzi do cofnięcia powstałych destrukcji i całkowitego wyleczenia.

RZS – objawy

W początkowym stadium choroby objawy reumatoidalnego zapalenia stawów zazwyczaj są niewielkie, zdarza się jednak, że początek choroby może być nagły i ostry. Zapalnie stawów rozpoczyna się najczęściej od mniejszych stawów (stawy palców, nadgarstkowe, kolanowe i stóp) i z czasem rozprzestrzenia się także na duże (stawy biodrowe, barkowe i łokciowe).

Do objawów RZS zalicza się przede wszystkim symetryczny ból oraz obrzęk. Ból stawów najczęściej występuje rano (czasem w nocy) i ustępuje zależnie od zaawansowania choroby – po kilku chwilach lub nawet godzinach. Zazwyczaj towarzyszy mu uciążliwa sztywność, ograniczenie ruchomości i obrzęk (tzw. wysięk zapalny), który sprawia, że skóra w tym miejscu jest cieplejsza.

Czytaj także:
Zatorowość płucna – 5 sygnałów ostrzegawczych

Inne objawy reumatoidalnego zapalenia stawów:

  • przewlekłe zmęczenie,
  • obniżony nastrój,
  • gorączka i stany podgorączkowe,
  • zmniejszenie masy ciała,
  • tkliwość stawu na ucisk,
  • uczucie suchości w oczach i jamie ustnej,
  • guzki reumatoidalne (pojawiają się nad stawami, najczęściej w okolicach łokci),
  • deformacje stawów,
  • objawy sercowe i nerwowe.

Reumatoidalne zapalenie stawów – przyczyny

Przyczyny RZS nie są do końca znane. Jednak jak podaje Instytut Reumatologii w Warszawie, wśród predyspozycji do zachorowania wymienia się np. czynniki genetyczne. Warto jednak podkreślić, że nie dziedziczy się jej w sposób prosty, a także że według badań nawet 3 razy więcej zachorowań stwierdza się u kobiet niż u mężczyzn. Istotnym czynnikiem jest także wiek. Najwięcej zachorowań stwierdza się między 30 a 50 rokiem życia. Do przyczyn reumatoidalnego zapalenia stawów zalicza się także czynniki środowiskowe. Badania dowodzą, że ryzyko zachorowania na RZS zwiększa się u osób palących papierosy, a także zakażenia takie jak HBV, wirus różyczki, a także często występujący u chorych z paradontozą, wirus Porphyromonas gingivalis.

Czytaj także:
Zwykła nieporadność czy pierwsze objawy dystrofii?

Jak wygląda leczenie RZS?

Leczenie reumatoidalnego zapalenia stawów odbywa się kompleksowo. Jest dopasowane do stopnia zaawansowania choroby i zazwyczaj obejmuje: terapię farmakologiczną, fizjoterapię i rehabilitację, terapię psychologiczną oraz edukację pacjenta, a czasem leczenie chirurgiczne.

Leczenie RZS oparte na farmakologii polega na przyjmowaniu niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NPZL; niwelują objawy takie jak obrzęk, ból stawów itd.). Dodatkowo, lekarze zalecają stosowanie:

  • kortykosteroidów (tzw. sterydy; wyciszają stan zapalny),
  • leków przeciwbólowych,
  • leków biologicznych (regulują układ odpornościowy, przez co zmniejszają zapalenie)
  • oraz leków modyfikujących przebieg choroby (spowalniają niszczenie stawów).

Oprócz tego istotne jest także niefarmakologiczne leczenie RZS, w które wpisana jest rehabilitacja i fizjoterapia. Ćwiczenia ruchowe są istotną pomocą, która poprawia ruchomość stawów i siłę mięśni, zapobiega przykurczom oraz pomaga utrzymać sprawność. Dodatkowo zabiegi fizjoterapeutyczne zmniejszają ból stawów i obrzęk. Istotna jest także pomoc psychologiczna, która pomaga odnaleźć się w trudnej i jednokrotnie zaskakującej dla pacjenta sytuacji życiowej. Pomoc terapeuty zwiększa motywację do leczenia, co poprawia stan chorego. Tak samo istotna jest edukacja, która umożliwia kontrolę nad chorobą oraz radzenie sobie z nią. Czasami konieczne jest także leczenie chirurgiczne np. synowektomia, która umożliwia usunięcie przerośniętej błony maziowej, co skutecznie zmniejsza ból stawów i obrzęk. Sporadycznie należy rozważyć także endoprotezoplastykę, czyli wszczepienie sztucznego stawu.

RZS – dieta. Czy to co jesz ma znaczenie w tej chorobie?

Warto podkreślić, że ważna jest także dieta przeciwzapalna, którą stosuje się jako metodę pomocniczą, a nie metodę leczenia. Tego typu dieta w RZS (potwierdzona jest np. badaniami Tomasza Tatara i Patrycji Snakowskiej z Katedry i Zakładu Zdrowia Publicznego WUM) opiera się m.in. na:

  • diecie śródziemnomorskiej, która skutecznie hamuje rozwój choroby i nawet po 3 miesiącach stosowania umożliwia uzyskanie widocznej poprawy fizycznej,
  • dziennej suplementacji omega-3 połączonej z niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi zmniejsza obrzęk, ból stawów i poranną sztywność.

Dlatego też dieta przeciwzapalna chorych na RZS powinna być oparta o produkty pochodzenia roślinnego (brokuły, marchew, szpinak, jarmuż, soczewica, ciecierzyca, fasola), tłustych rybach (łosoś, makrela, tuńczyk), drobiu, oliwie z oliwek oraz mlecznych produktach fermentowanych. Warto wzbogacić ją także o pełnoziarniste produkty (pieczywo, ryż, makarony, kasze).

Czytaj także:
Ból pleców – objawy, które mogą sygnalizować coś więcej niż tylko nadwyrężenie mięśni

Czytaj także

 0