Od internetu uzależniają się jak od... narkotyków. Po czym poznać, że nastolatkom grozi siecioholizm?

Od internetu uzależniają się jak od... narkotyków. Po czym poznać, że nastolatkom grozi siecioholizm?

Dodano: 
Uzależnienie od internetu
Uzależnienie od internetu / Źródło: Shutterstock / Lapina

NASK – Państwowy Instytut Badawczy, począwszy od 2014 roku, co dwa lata realizuje ogólnopolskie badania „Nastolatki 3.0”. Ostatnie z nich zrealizowano w trakcie lockdownu wywołanego pandemią COVID-19. Co się okazało?

4 godziny 50 minut na dobę – tak długo nastolatki spędzają przed komputerem. To o 40 minut więcej niż w 2018

„Odnotowaliśmy kilka ciekawych zmian w stosunku do roku 2018. Pierwsza z nich to czas używania internetu przez nastolatki w wolnym czasie, który ciągle się wydłuża od pierwszej edycji naszego badania. Obecnie to średnio 4 h 50 minut, czyli ok. 40 minut więcej niż w 2018 roku. Spodziewaliśmy się, że edukacja zdalna, która spowodowała, że uczniowie zmuszeni byli spędzać więcej czasu przed monitorem, trochę ich do tego zniechęci. Z zaskoczeniem zaobserwowaliśmy, że pomimo nauki zdalnej, oni – w celach tylko osobistych – i tak spędzali 4-5 dodatkowych godzin w internecie” – wyjaśnia dr Rafał Lange, jeden z głównych autorów badań NASK Nastolatki 3.0”.

Według niego: „To potwierdza hipotezę, którą postawiliśmy dwa lata temu, że czas spędzony przez monitorem jest stałym elementem życia nastolatka”.

Obniża się próg wieku, od którego zaczynamy korzystać z internetu

– Internet to dla dzisiejszych nastolatków po prostu społeczna przestrzeń – oni tego potrzebują i starają się jak najwięcej tam przebywać, tym bardziej że jest to przestrzeń łatwo dostępna i bardzo dla nich atrakcyjna – tłumaczy dr Lange.

Względem poprzedniej edycji badania nieznacznie zmienił się też czas tzw. inicjacji internetowej – czyli moment, w którym dziecko zaczyna samodzielnie używać sieci.


Obecnie dla szkół podstawowych średni czas korzystania z internetu to 6 lat, dwa lata temu było to 6 lat i 8 miesięcy.


Jakie są zalety tego, że młodzież spędza coraz więcej czasu w wirtualnym świecie?

„Zaobserwowaliśmy także pozytywne zjawiska, choć nie do końca wiadomo, czy wpływ na nie bardziej miał lockdown, czy edukacja cyfrowa rodziców i nastolatków. Po pierwsze: o połowę spadła deklarowana oglądalność patostreamów w stosunku do roku 2018. (...) Druga bardzo ciekawa sprawa – znacząco, także prawie o połowę, spadła częstotliwość spotykania się nastolatków z dorosłymi poznanymi w internecie. To pozytywne zjawisko” – przekonuje dr Lange.

W pewnym stopniu – dzięki edukacji zdalnej – poszerzył się także zakres użytkowy internetu. „Do tej pory dzieciaki kojarzyły internet głównie z rozrywką, życiem towarzyskim. Teraz – przy okazji zdalnej nauki – odkryły jego funkcjonalność i fakt, że można przez internet efektywnie się uczyć. To spory plus tych zmian” – ocenił specjalista.

Korzystanie z internetu na urządzeniach mobilnych nie jest jednak podyktowane tylko wyłącznie względami utylitarnymi. Smartfony pozwalają na swobodny dostęp do sieci nie tylko w domu czy szkole, ale praktycznie w każdym miejscu. Większość użytkowników nowych technologii korzysta z internetu w sposób umiarkowany, ale duża część wpatruje się w ekrany urządzeń bardzo intensywnie.

Czy uzależnienie od internetu to nałóg? Różne określenia tego zjawiska

Zjawisko spędzania zbyt dużej ilości czasu w wirtualnym świecie oraz silne zaangażowanie w aktywności online jest na tyle powszechne, że w literaturze można spotkać takie pojęcia, jak:

  • „uzależnienie od internetu”,
  • „siecioholizm”,
  • „nadużywanie internetu”,
  • „FOMO” (ang. Fear of Missing Out)
  • czy „problematyczne użytkowanie internetu” (PUI).
„Akademicy ciągle dyskutują nad tym, czy uzależnienie od internetu, od smartfonu, można nazwać nałogiem. Dlatego używane są pojęcia trochę zmiękczające to zjawisko jak np. właśnie: problematyczne użytkowanie internetu (PUI). Pierwszy test dotyczący tej kwestii zrobiliśmy dwa lata temu, w 2018 roku, a teraz, w 2020 r. powtórzyliśmy go. Jeżeli chodzi o wysoki stopień PUI to w sumie niewiele się zmieniło: dwa lata temu było to 2,2 proc. nastolatków, w tym roku - 3,2 proc. To ok. 50 proc. więcej, ale w skali globalnej dla całej populacji jest to 1 punkt procentowy. To nie jest dużo” – powiedział dr Lange.

Niestety, w badanej populacji relatywnie często obserwowane są skutki somatyczne nadużywania internetu. Zjawisko to jest najbardziej (statystycznie) związane nie tyle ze sposobem użytkowania, co z ilością czasu spędzonego przed ekranem, dlatego – jak napisano w badaniu NASK – należałoby zachęcić rodziców i opiekunów do przemyślenia ich dotychczasowej strategii wychowawczej i kontroli rodzicielskiej w zakresie dostępu dziecka do internetu.

Objawy uzależnienia od internetu. Jak rozpoznać siecioholizm?

Somatyczne objawy zbyt intensywnego korzystania z internetu nasilają się – dzieci częściej odczuwają dolegliwości fizyczne:

Niepokojącą zmianą, jak zauważył, jest także fakt, że zmniejszyła się tzw. tolerancja nastolatków na bodziec. „To oznacza, że po czasie pandemicznym dzieci potrzebują więcej czasu w internecie, aby poczuć satysfakcję” – wyjaśnił dr Lange.

Algorytmy mediów społecznościowych sprzyjają uzależnieniu od internetu

Autorzy badania ustalili, że kategoria nastolatków, która relatywnie najmocniej jest obciążona problematycznym użytkowaniem internetu, to dziewczęta uczęszczające do szkoły ponadpodstawowej.

„Stawiam hipotezę, że duża w tym rola mediów społecznościowych, których algorytmy są budowane w ten sposób, by jak najdłużej zatrzymać nastolatków przed monitorem. Częściej przyciągają one dziewczęta, niż chłopców, ponieważ taka jest natura tego typu komunikacji; dziewczęta częściej wykorzystują internet do kontaktowania się z rówieśnikami, do życia towarzyskiego, a chłopcy częściej traktują go, jako urządzenie do rozrywki: oglądanie filmów i granie w gry” – powiedział Lange.

Badanie Nastolatki 3.0 zostało zrealizowane w grudniu 2020 r. metodą CAWI (wspomagany komputerowo wywiad przy pomocy strony WWW) na populacjach nastolatków oraz ich rodziców i opiekunów prawnych. Respondentów wybrano za pomocą doboru zespołowego dwustopniowego (szkoła/klasa), na podstawie danych statystycznych Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) oraz Ministerstwa Edukacji i Nauki (MEiN).

Kompletne odpowiedzi uzyskano od 1733 uczniów (7. klasa szkoły podstawowej i 2. klasa szkoły ponadpodstawowej) oraz 893 rodziców i opiekunów prawnych z 61 szkół we wszystkich 16 województwach w Polsce.


Czytaj też:
Rzecznik Praw Dziecka o sytuacji na granicy z Białorusią: Uratowano 6-letnią Irakijkę!
Czytaj też:
Czym jest hipotermia najczęściej stwierdzana u dzieci i migrantów koczujących na granicy?
Czytaj też:
W jakim stanie zdrowia są migranci i dzieci znajdowane przy granicy z Białorusią? Zebraliśmy informacje ze szpitali

Źródło: Nauka w Polsce PAP / Aneta Zbieg
 0

Czytaj także