Koronawirus SARS-CoV-2, wywołujący chorobę COVID-19, stał się na początku 2020 roku, kiedy pojawiły się o nim pierwsze informacje, prawdziwym postrachem wśród mieszkańców wszystkich regionów świata. Czym objawia się ten wirus, dlaczego jest taki groźny, skąd wziął się na świecie? Jak się przed nim ustrzec, a jeśli już zachorujemy – jakie są szanse wyleczenia?

Koronawirus – co to jestKoronawirus – co to jest?

Koronawirusy to nazwa ogólna wirusów z podrodziny Coronavirinae, występujących w czterech rodzajach: alfa-, beta-, delta- i gamma-. Nosicielami tych wirusów są z reguły ssaki lub ptaki. Trudno wyhodować je w warunkach laboratoryjnych. W historii medycyny źródłem koronawirusów okazał się także człowiek, zwłaszcza w przypadku głośnej przed kilkunastoma laty epidemii wyjątkowo groźnego SARS. Niewiele lat później świat obiegła wieść o wirusie MERS. Koronawirusy występują często i mają tendencję do mutowania na poziomie genomu w różne formy.

2Koronawirus – objawy

Każdego dnia pojawiają się nowe doniesienia dotyczące objawów i przebiegu zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2. Wiadomo jednak, że to zakażenie u niektórych osób może początkowo nie powodować jakichkolwiek objawów. Mimo to transmisja wirusa może nastąpić nawet do dwóch tygodni przed zauważeniem objawów.

Niektóre objawy specyficzne dla COVID-19 to:

  • duszność
  • kaszel, który staje się coraz bardziej dotkliwy w miarę upływu czasu
  • niska gorączka, jednak temperatura stopniowo wzrasta
  • zmęczenie.

Mniej powszechne objawy zakażenia koronawirusem to:

  • dreszcze i wielokrotne drgawki z dreszczami
  • ból gardła
  • ból głowy
  • bóle mięśni
  • utrata smaku
  • utrata węchu.

Istnieje ryzyko nasilenia powyższych objawów. Wezwij pogotowie ratunkowe, jeśli ty lub ktoś, kto pozostaje pod twoją opieką, doświadczy któregokolwiek z poniższych objawów:

  • problemy z oddychaniem
  • zsiniałe usta lub twarz
  • uporczywy ból lub ucisk w klatce piersiowej
  • dezorientacja
  • nadmierna senność.

3COVID-19 a grypa

Naukowcy wciąż próbują ustalić, czy koronawirus jest przyczyną większej śmiertelności niż grypa sezonowa. Jest to trudne do ustalenia, ponieważ liczba wszystkich przypadków (w tym łagodnych) zachorowań osób, które nie podejmują leczenia lub nie poddają się testom, jest nieznana.

COVID-19 czy grypa – jak je odróżnić?

Znamy już objawy typowe dla COVID-19. Dla porównania, oto kilka objawów typowych dla grypy:

  • kaszel
  • katar lub zatkany nos
  • kichanie
  • ból gardła
  • gorączka
  • ból głowy
  • zmęczenie
  • dreszcze
  • inne bóle ciała.

4Koronawirus – skąd się wziął? Przyczyny i pochodzenie

Koronawirusy pochodzą od zwierząt: rozwijają się w ich organizmach, a stamtąd przenoszą się na ludzi. Aby transmisja wirusa ze zwierzęcia na człowieka mogła nastąpić, dana osoba musi wejść w bliski kontakt ze zwierzęciem przenoszącym infekcję.

Kiedy zakażenie wirusowe rozwinie się w ludzkim organizmie, transmisja z człowieka na człowieka może następować poprzez kropelki z układu oddechowego. Migrują one w powietrzu, kiedy kaszlesz, kichasz, a nawet mówisz. Materiał wirusowy zawieszony jest w tych kropelkach i może być wdychany przez zdrowych ludzi. Trafia do dróg oddechowych (tchawicy i płuc), gdzie w dalszej kolejności może doprowadzić do infekcji, która kończy się chorobą układu oddechowego – w tym przypadku COVID-19.

Istnieje ponadto ryzyko, że możesz wprowadzić wirusa SARS-CoV-2 do swojego organizmu, jeśli dotkniesz ust, nosa lub oczu (lub każdej błony śluzowej) po dotknięciu powierzchni, na której znajduje się wirus. Jednak nie uważa się, że jest to główny sposób rozprzestrzeniania się koronawirusa.

5Koronawirus – ryzyko zakażenia. Kogo dotyczy najbardziej?

Ryzyko zarażenia się SARS-CoV-2 jest wysokie, jeśli masz bezpośredni kontakt z osobą, która jest jego nosicielem, zwłaszcza jeśli byłeś narażony na kontakt ze śliną tej osoby lub byłeś w pobliżu, kiedy kaszlała, kichała lub rozmawiała.

Bez podjęcia odpowiednich środków zapobiegawczych jesteś równie narażony na zakażenie, jeśli:

  • mieszkasz z kimś, kto zaraził się wirusem
  • zapewniasz opiekę domową osobie, która zaraziła się wirusem
  • twój partner seksualny zaraził się wirusem.

6Koronawirus a mycie rąk i dezynfekcja

Mycie rąk i dezynfekcja powierzchni to czynniki, które mogą pomóc zmniejszyć ryzyko zarażenia się koronawirusem, jak i innymi wirusami.

Osoby starsze i te z określonymi schorzeniami są bardziej narażone na poważne komplikacje, jeśli zarażą się koronawirusem. Te choroby to:

poważne choroby serca, takie jak niewydolność serca, choroba wieńcowa lub kardiomiopatie

  • choroba nerek
  • przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP)
  • otyłość, która występuje u osób ze wskaźnikiem masy ciała (BMI) 30 lub wyższym
  • anemia sierpowata
  • osłabienie układu odpornościowego po przeszczepie narządów
  • cukrzyca typu 2.

7Koronawirus a ciąża

Kobiety w ciąży mają większe ryzyko powikłań związanych z innymi infekcjami wirusowymi, ale nie wiadomo jeszcze, czy tak jest w przypadku COVID-19.

Amerykańskie Centra Kontroli i Prewencji Chorób (Centers for Disease Control and Prevention) podają, że kobiety w ciąży wydają się mieć takie samo ryzyko zarażenia się wirusem, jak inne dorosłe kobiety, które nie są w ciąży. Jednak zgodnie z informacjami CDC kobiety w ciąży są ogólnie bardziej narażone na zachorowanie z powodu zakażeń wirusów układu oddechowego w porównaniu z tymi, które nie są w ciąży.

Przenoszenie wirusa z matki na dziecko w czasie ciąży jest mało prawdopodobne, ale noworodek może zarazić się wirusem po urodzeniu.

8Koronawirus i COVID-19 – diagnostyka

COVID-19 można zdiagnozować podobnie jak inne choroby spowodowane infekcjami wirusowymi: poprzez pobranie próbki krwi, śliny lub tkanki. Jednak testy przeprowadzane w Polsce opierają się na wymazie z nosa i gardła.

Porozmawiaj natychmiast ze swoim lekarzem, jeśli podejrzewasz, że możesz mieć COVID-19, ponieważ zauważysz typowe objawy. Lekarz doradzi, czy powinieneś poddać się badaniu pod kątem zakażenia. Skierowanie od lekarza rodzinnego upoważnia do odbycia refundowanego testu.

9Koronawirus – leczenie

Obecnie nie istnieją metody leczenia specjalnie zatwierdzone pod kątem COVID-19. Nie ma też ustalonego określonego lekarstwa na tę infekcję. Leczenie koncentruje się na opanowaniu objawów w trakcie trwania zakażenia. Wciąż testowane są nowe metody lecznicze, w tym:

  • leki przeciwwirusowe lub przeciwretrowirusowe (w tym remdesivir)
  • wspomaganie oddychania, takie jak wentylacja mechaniczna
  • steroidy zmniejszające obrzęk płuc
  • transfuzje z osocza ozdrowieńców.

10COVID-19 – powikłania

Najpoważniejszym powikłaniem COVID-19 jest rodzaj śródmiąższowego zapalenia płuc o szczególnie groźnym przebiegu.

Wyniki badania z 2020 r. przeprowadzonego wśród 138 osób z zapaleniem płuc po chorobie COVID-19 przyjętych do szpitali w Wuhan w Chinach wykazały, że 26 procent przyjętych doświadczyło ciężkiego przebiegu zachorowań i wymagało leczenia na oddziałach intensywnej terapii. Około 4,3 procent osób przyjętych na OIOM zmarło z powodu tego typu zapalenia płuc.

Jak dotąd ten rodzaj zapalenia płuc jest jedyną komplikacją związaną bezpośrednio z koronawirusem. Badacze zauważyli następujące komplikacje u osób, u których rozwinęło się COVID-19:

  • zespół ostrej niewydolności oddechowej
  • nieregularne bicie serca (arytmia)
  • silny ból mięśni
  • zmęczenie
  • uszkodzenie serca lub zawał
  • wieloukładowy zespół zapalny u dzieci (MIS-C).

11Koronawirus – profilaktyka. Jak zapobiegać zakażeniom?

Najlepszym sposobem zapobiegania przenoszeniu infekcji jest unikanie (lub ograniczenie) kontaktu z osobami wykazującymi objawy COVID-19 lub jakiejkolwiek infekcji dróg oddechowych.

Inną rzeczą, jaką możesz zrobić, jest zachowywanie higieny i fizycznego dystansu, aby zapobiec przenoszeniu bakterii i wirusów.

12Koronawirus – zasady higieny

Zachowywanie dbałości o higienę to jeden z najskuteczniejszych sposobów zapobiegania zakażeniom wirusowym oraz bakteryjnym. Co zatem warto robić, by chronić się przed koronawirusem?

  • Często myj ręce przez co najmniej 20 sekund ciepłą wodą i mydłem
  • Nie dotykaj twarzy, oczu, nosa ani ust, gdy masz brudne ręce
  • Nie wychodź z domu, jeśli czujesz się źle, masz objawy przeziębienia lub grypy
  • Przebywaj w odległości co najmniej 2 metrów od innych osób
  • Kiedy kichasz lub kaszlesz, zakrywaj usta chusteczką lub wewnętrzną stroną łokcia. Natychmiast wyrzuć zużyte chusteczki
  • Czyść często dotykane przedmioty. Używaj środków dezynfekujących do czyszczenia przedmiotów, takich jak telefony, komputery i klamki. Używaj płynu do mycia naczyń i wody do czyszczenia przedmiotów, w których gotujesz lub jesz.

13Koronawirus a maseczki. Czy ograniczają transmisję?

Zgodnie z zaleceniami, jeśli przebywasz w miejscu publicznym, w którym trudno jest przestrzegać wytycznych dotyczących fizycznego dystansowania, należy nosić maseczkę zakrywającą usta i nos. Przy prawidłowym noszeniu maseczki mogą pomóc spowolnić transmisję SARS-CoV-2. Dzieje się tak, ponieważ mogą blokować kropelki oddechowe emitowane przez osoby, które mogą nie wykazywać objawów lub osoby zakażone, ale jeszcze niezdiagnozowane.

Kropelki z dróg oddechowych dostają się do powietrza, gdy:

  • oddychasz
  • rozmawiasz
  • kaszlesz
  • kichasz.

Pamiętaj, by regularnie prać maseczki, jeśli korzystasz z modeli wielokrotnego użytku. Taką maseczkę należy prać po każdym użyciu. Unikaj dotykania jej przedniej części rękami. Staraj się również unikać dotykania ust, nosa i oczu podczas zdejmowania maseczki. Zapobiega to ewentualnemu przeniesieniu wirusa z maseczki na dłonie i z dłoni na twarz.

Należy pamiętać, że noszenie maseczki nie zastępuje innych środków zapobiegawczych, takich jak częste mycie rąk i utrzymywanie dystansu fizycznego.

Niektóre osoby nie powinny nosić maseczek – do tej grupy zaliczane są:

  • dzieci poniżej 2 lat
  • osoby cierpiące na choroby psychiczne
  • osoby, które nie są w stanie samodzielnie zdjąć maseczki.

14Inne rodzaje koronawirusów?

Koronawirusy zawdzięczają swoją nazwę wyglądowi, co możemy obserwować pod mikroskopem. Po dokładnym zbadaniu okazało się, że cząsteczka wirusa ma „koronę” białek zwanych peplomerami. Białka te pomagają wirusowi zidentyfikować, czy może zainfekować swojego żywiciela.

Stan znany jako ciężki ostry zespół oddechowy (SARS) był również wynikiem zakażeń jednym z koronawirusów na początku XXI wieku. Jednak ten wirus SARS został zneutralizowany i nowe zakażenia przestały się pojawiać.

 

Aktualności

Bądź na bieżąco...